Juno yagundua mawimbi kwenye diski ya sumaku ya Jupita

Data kutoka chombo cha NASA cha Juno zinaonyesha kwamba diski kubwa ya gesi yenye chaji inayozunguka Jupita haibaki bapa bali hupinda na kutengeneza mawimbi, wanasayansi waliripoti Oktoba 2026. Utafiti huo ulichapishwa katika jarida la Science China Earth Sciences. Uliongozwa na Ruilong Guo wa Chuo Kikuu cha Shandong nchini China, pamoja na wanasayansi wa Chuo Kikuu cha Liège nchini Ubelgiji na Chuo Kikuu cha Hong Kong, kwa mujibu wa Universe Magazine.

Muundo huu unaitwa magnetodisk. Ni tabaka lenye umbo la pete la plasma, yaani gesi iliyoundwa na chembe zenye chaji ya umeme, inayoshikiliwa na uga wa sumaku wa Jupita. Sehemu kubwa ya mada hiyo inatoka kwenye volkano za Io, moja ya miezi ya Jupita. Katikati ya diski kuna tabaka jembamba linaloitwa current sheet. Kwa kuwa Jupita huzunguka mara moja kwa karibu saa 10, kwa kawaida Juno huvuka tabaka hili takriban mara mbili kwa kila mzunguko.

Wanasayansi walikuwa wakidhani diski hiyo ni uso laini unaopanda na kushuka tu sayari inapozunguka. Utafiti mpya uligundua kwamba, wakati wa vipindi vya shughuli nyingi, hukunjika na kuwa mawimbi yanayodumu kuanzia dakika chache hadi zaidi ya saa moja. Wakati mmoja, Juno ilivuka tabaka hilo mara nne ndani ya dakika kumi. Timu hiyo ilihusisha mawimbi hayo na magnetic reconnection, mchakato ambapo mistari ya uga wa sumaku hukatika na kuungana tena, na kutoa nishati. Maeneo mengi madogo ya mchakato huo yalitawanyika katika takriban nyuzi 100 za longitudo, zaidi ya robo ya mzunguko wa sayari. Kwa sababu Jupita huzunguka kwa kasi sana, tabaka hilo lenye mawimbi huzungushwa pamoja nayo.

Uga wa sumaku wa Dunia unaonyesha mawimbi yanayofanana, lakini huko huanzia sehemu moja na kusafiri kuelekea nje. Kwa Jupita, mpangilio ni tofauti. Watafiti walisema mawimbi hayo yanaweza kubadilisha jinsi chembe kutoka Io zinavyoongezwa kasi na kusogezwa, ikiwemo kuelekea miale ya aurora ya Jupita. Ripoti hazisemi ni matukio mangapi yalichunguzwa, na mchakato kamili bado haujaelezwa. Misheni iliyoongezwa ya Juno imepangwa kuendelea hadi Septemba 2028.